Về trang chủ

Chính trường Mỹ sôi sục tìm Thẩm phán tối cao mới

Sự ra đi của nữ thẩm phán Tòa án tối cao Ruth Bader Ginsburg, người được ví như biểu tượng của công lý và quyền bình đẳng tại nước Mỹ, vào ngày 18/9 vừa qua đang trở thành một yếu tố khiến cho cuộc đua vào ghế Tổng thống tới đây thêm gay cấn. Sự ra đi của bà Ginsburg đã làm “nóng” những cuộc tranh cãi giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa quanh thời điểm ấn định bỏ phiếu cho một nhân vật mới thay thế vị trí của bà Ginsburg.

Chính trường Mỹ “nóng” lên trong cuộc tìm chọn Thẩm phán tối cao mới - Ảnh 1.

ào cuối tuần qua, người Mỹ đau buồn trước thông tin Thẩm phán Tòa án án tối cao Ruth Bader Ginsburg qua đời ở tuổi 87 vì ung thư tụy. Bà Ginsburg được ví như biểu tượng của công lý và quyền bình đẳng tại nước Mỹ, sau nhiều năm hoạt động không mệt mỏi nhằm thúc đẩy, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và người thuộc giới tính thứ ba.

Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg phát biểu nhân chuyến thăm trường đại học Georgetown ở Washington, DC, Mỹ ngày 27/4/2020. Ảnh: AFP/TTXVN   Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg tại một buổi chụp hình lưu niệm ở Washington, DC, Mỹ ngày 30/11/2018. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg phát biểu nhân chuyến thăm trường đại học Georgetown ở Washington, DC, Mỹ ngày 27/4/2020. Ảnh: AFP/TTXVN Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg tại một buổi chụp hình lưu niệm ở Washington, DC, Mỹ ngày 30/11/2018. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo các chuyên gia, sau khi bà Ginsburg qua đời, lợi thế lớn đang đặt trong tay Tổng thống Donald Trump khi ông có cơ hội bổ nhiệm một thẩm phán mới vào Tòa án Tối cao thay thế bà Ginsburg. Theo quy định, Tổng thống Mỹ là người đề cử thẩm phán mới và Thượng viện sẽ có trách nhiệm thông qua. Kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Trump đã bổ nhiệm hai thẩm phán Tòa án Tối cao là Neil Gorsuch và Brett Kavanaugh. Tòa án tối cao Mỹ luôn duy trì 8 vị thẩm phán và 1 chánh án tại vị, họ có thể làm việc trọn đời. Trước khi bà Ginsburg qua đời thì tỉ lệ thẩm phán ủng hộ đảng Cộng hòa so với đảng Dân chủ đang là 5-4.


Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg phát biểu nhân chuyến thăm trường đại học Georgetown ở Washington, DC, Mỹ ngày 27/4/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg phát biểu nhân chuyến thăm trường đại học Georgetown ở Washington, DC, Mỹ ngày 27/4/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Vì vậy, sự ra đi của bà Ginsburg đã khiến cuộc đua ghế Tổng thống Mỹ năm nay trở nên căng thẳng hơn, bởi đảng Dân chủ hy vọng sẽ giữ được ghế của nữ thẩm phán theo khuynh hướng tự do này nếu ông Joe Biden giành chiến thắng.

Trong ảnh: Ứng viên Tổng thống Mỹ Joe Biden trong bài phát biểu tại Philadelphia, bang Pennsylvania ngày 20/9/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong ảnh: Ứng viên Tổng thống Mỹ Joe Biden trong bài phát biểu tại Philadelphia, bang Pennsylvania ngày 20/9/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong khi đó, đảng Cộng hòa cũng muốn giành ghế này cho một thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ trong nhiệm kì thứ hai của Tổng thống Trump. Đảng Cộng hòa hy vọng có thể tìm người thay thế bà Ginsburg để nâng số thẩm phán bảo thủ hiện có trong Tòa án Tối cao lên 6 người (trên tổng số 9 người). Điều này cũng sẽ cho phép phe bảo thủ kiểm soát các quyết định quan trọng trong nhiều thập kỷ tới bởi Thẩm phán tối cao có thể phục vụ suốt đời, trừ khi họ quyết định nghỉ hưu.

Hơn nữa với Tổng thống Trump, trong các cuộc thăm dò gần đây cho thấy ông đang dần mất đi sự ủng hộ của những phụ nữ có trình độ đại học kể từ khi ông lên cầm quyền. Vì vậy tất nhiên, nếu ứng viên của đảng Cộng hòa có thể ngồi vào vị trí Thẩm phán tối cao là một phụ nữ, thì đây sẽ là lợi thế có thể giúp ông Trump thu hút thêm các nữ cử tri trong cuộc đua vào Nhà Trắng tới đây.

Không bỏ lỡ cơ hội này, trong tuyên bố ngay sau khi bà Ginsburg qua đời, ngày 19/9, Tổng thống Trump cho biết sẽ đề cử một phụ nữ để thay thế cố Thẩm phán Ginsburg. Tiến trình này đã được ông Trump thực hiện rất nhanh sau đó.

Ngày 21/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông sẽ tìm kiếm trong số từ 4-5 thẩm phán để lựa chọn ứng cử viên thay thế vị trí Thẩm phán Toà án Tối cao của bà Ruth Bader Ginsburg, và dự kiến sẽ chính thức đưa ra đề cử trong ngày 25 hoặc 26/9 sau khi kết thúc lễ tưởng niệm bà Ginsburg.

Một số nguồn tin cho biết, trong số 4-5 thẩm phán được ông Trumo chọn lựa có hai người được xem là ứng cử viên nặng ký nhất, đó là bà Amy Coney Barrett - thành viên của Tòa phúc thẩm Khu vực 7, trụ sở tại Chicago, bà là người được những người bảo thủ tôn giáo yêu thích và được biết đến với quan điểm chống nạo phá thai.

Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Tòa án Phúc thẩm Mỹ Amy Coney Barrett phát biểu tại Trường đại học Notre Dame ở South Bend, ngày 19/5/2018. Ảnh: AP/TTXVN

Trong ảnh (tư liệu): Thẩm phán Tòa án Phúc thẩm Mỹ Amy Coney Barrett phát biểu tại Trường đại học Notre Dame ở South Bend, ngày 19/5/2018. Ảnh: AP/TTXVN

Người thứ hai là nữ thẩm phán người Mỹ gốc Cuba Barbara Lagoa - là thành viên của Tòa phúc thẩm Khu vực 11, trụ sở tại Atlanta. Bà Lagoa là một cựu công tố viên liên bang.

Trong ảnh (do Tòa tối cao Florida cung cấp ngày 21/9/2020): Thẩm phán Mỹ Barbara Lagoa. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong ảnh (do Tòa tối cao Florida cung cấp ngày 21/9/2020): Thẩm phán Mỹ Barbara Lagoa. Ảnh: AFP/TTXVN

Cũng trong ngày 21/9, ông Trump đã có cuộc gặp bà Amy Coney Barrett. Cuộc gặp diễn ra tại Nhà Trắng ngay trước chuyến đi của Tổng thống Trump tới bang Ohio cho các sự kiện vận động tranh cử. Điều này có thể được xem là yếu tố củng cố cho sự lựa chọn của ông Trump.

Chính trường Mỹ “nóng” lên trong cuộc tìm chọn Thẩm phán tối cao mới - Ảnh 8.

Phản ứng lại những động thái từ phía phe Cộng hòa, ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden ngày 19/9 cho rằng việc đề cử người thay thế vị trí của Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg trong Tòa án Tối cao Mỹ cần phải đợi tới sau cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11 tới. Trong tuyên bố đưa ra ngày 20/9, ứng viên tổng thống Joe Biden đã chỉ trích Tổng thống Donald Trump và các đảng viên Cộng hòa ở Thượng viện vì cố gắng gấp rút thay thế cố thẩm phán Tòa án tối cao Ruth Bader Ginsburg, làm gia tăng áp lực lên các thượng nghị sĩ về viễn cảnh phải quyết định ủng hộ hoặc phản đối cuộc bỏ phiếu như thế này. Ông Joe Biden còn cáo buộc Tổng thống Trump lạm dụng quyền lực trong việc bổ nhiệm thẩm phán Tòa án tối cao thay thế bà Ruth Bader Ginsburg trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa là diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ.

Cờ rủ bên ngoài Tòa Tối cao Mỹ (Ảnh: Reuters)

Cờ rủ bên ngoài Tòa Tối cao Mỹ (Ảnh: Reuters)

Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, đảng viên đảng Dân chủ, cũng đe dọa sẽ xem xét tiến hành luận tội ông Trump lần 2 nếu ông tiến hành lựa chọn người thay thế bà Ginsburg trước cuộc bầu cử.

Tuy nhiên, vì sự cân bằng ý thức hệ của tòa án 9 thành viên rất quan trọng đối với phán quyết của tòa về các vấn đề quan trọng nhất trong luật nên Tổng thống Trump tuyên bố sẽ “không chậm trễ” trong việc lựa chọn một thẩm phán mới thay thế bà Ginsburg. Điều này đang tạo nên những tranh cãi gay gắt giữa hai phe Dân chủ và Cộng hòa. Các đảng viên Dân chủ lo ngại đảng Cộng hòa sẽ bỏ phiếu để đảm bảo đa số bảo thủ kéo dài hàng thập kỷ trong tòa án cao nhất của đất nước.

Hiện phe Dân chủ đang được cho là chịu áp lực khá lớn khi Tổng thống Trump là người được quyền lựa chọn thẩm phán để đề cử. Không những thế, Thượng viện lại là nơi sẽ bỏ phiếu để xác nhận - hoặc từ chối - lựa chọn đó. Đảng Cộng hòa đang giành lợi thế khi kiểm soát phe đa số tại Thượng viện, với lợi thế là 53 Thượng nghị sỹ, so với 47 của phe Dân chủ.

Hiện đã có 2 Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa là Lisa Murkowski và Susan Collins, tuyên bố ủng hộ việc trì hoãn việc bỏ phiếu cho đến sau cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11. Nếu có thêm 2 Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa nữa ủng hộ, thì phe Dân chủ mới có thể ngăn chặn việc bổ nhiệm thẩm phán tối cao mới, hoặc ít nhất là trì hoãn một cuộc bỏ phiếu xác nhận. Trong trường hợp cuộc bỏ phiếu hòa, hiến pháp Mỹ cho phép Phó Tổng thống Mike Pence sẽ là người bỏ phiếu quyết định.

Song để tránh kết cục đó, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mitch McConnell cũng đang tìm cách bảo đảm sự ủng hộ của các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa. Ông hiện đã giành được sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Lamar Alexander, người vốn được coi là một lá phiếu có thể xoay chiều.

Rõ ràng, những động thái trên cho thấy, sự ra đi của bà Ginsburg đang tạo thêm sự gay cấn trong cuộc đua đến Nhà Trắng, khi thời điểm bầu cử đang đến ngày càng gần và kịch tích hơn bao giờ hết.

Chính trường Mỹ “nóng” lên trong cuộc tìm chọn Thẩm phán tối cao mới - Ảnh 10.

Ở Mỹ, toà án tối cao không chỉ là cơ quan tư pháp cao nhất mà còn là một cơ quan quyền lực có thể đưa ra những phán quyết chi phối tương lai chính trị cũng như pháp lý của nước Mỹ, mà thời hạn tác động của những quyết sách này không hề bị giới hạn trong thời hạn nhiệm kỳ cầm quyền của tổng thống đương nhiệm, bởi một khi đã được Thượng viện phê chuẩn thì thẩm phán toà này sẽ tại nhiệm suốt đời, trừ khi từ chức.

Khi một Thẩm phán tối cao nghỉ hưu hoặc qua đời, Tổng thống Mỹ phải đề cử một ứng viên mới. Ứng viên này sẽ trải qua cuộc phỏng vấn của Ủy ban Tư pháp Thượng viện Mỹ (SJC). Quá trình này thường kéo dài khoảng 60 ngày, đề cập tới nhiều vấn đề then chốt . SJC sau đó gửi đề xuất tới Thượng viện, bắt đầu cuộc thảo luận về khả năng của ứng viên. Cần ít nhất 60 phiếu tại Thượng viện để kết thúc quá trình thảo luận. Sau đó Thượng viện Mỹ sẽ tiến hành bỏ phiếu lấy đa số. Ứng viên cần ít nhất 51 phiếu ủng hộ để trở thành Thẩm phán của Tòa án tối cao. Phó Tổng thống Mỹ là người giữ phiếu quyết định nếu tỷ lệ ủng hộ và phản đối bằng nhau.

Chính trường Mỹ “nóng” lên trong cuộc tìm chọn Thẩm phán tối cao mới - Ảnh 11.