Nguyên nhân Mỹ chấp nhận "đơn thương độc mã" trong hồ sơ Iran - Ảnh 1.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho rằng EU cũng phải thực thi "các lệnh cấm vận của LHQ" đối với Iran mà Mỹ vừa công bố. Ảnh: AFP/TTXVN

Ngày 21/9, Mỹ đã cụ thể hóa quyết định tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của LHQ nhằm vào Iran bằng cách tuyên bố một số lệnh cấm đối với các cá nhân và thực thể của Iran có liên quan tới chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nhà nước Hồi giáo này. Động thái này của Mỹ được xem là hành động làm "bẽ mặt" LHQ khi nó diễn ra đúng vào lúc tổ chức lớn nhất hành tinh này tổ chức một hội nghị cấp cao kỷ niệm 75 năm ngày thành lập với những lời kêu gọi hợp tác quốc tế ở quy mô lớn hơn. Ngay cả trước khi Mỹ đưa ra tuyên bố của mình, các thành viên khác của Hội đồng Bảo an cho biết họ sẽ không đếm xỉa đến động thái này, giải thích rằng Oasinhtơn đã mất đi tư cách pháp lý để tái áp đặt các đòn trừng phạt kể từ khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran hồi năm 2018. Vậy đâu là lý do khiến ông Trump lại thêm một lần nữa có những quyết sách đi ngược lại cộng đồng quốc tế như vậy?

Nguyên nhân Mỹ chấp nhận "đơn thương độc mã" trong hồ sơ Iran - Ảnh 2.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin phát biểu tại cuộc họp báo ở Washington, DC ngày 21/9/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Một số nhà quan sát cho rằng mục tiêu thực sự của Tổng thống Donald Trump là thủ tiêu vĩnh viễn thỏa thuận hạt nhân Iran trước khi diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới. Lý do là ứng cử viên đối địch của đảng Dân chủ Joe Biden ủng hộ mạnh mẽ thỏa thuận hạt nhân Iran.  Cựu Phó Tổng thống từng khẳng định ông sẽ đối phó với Iran thông qua kênh ngoại giao và sẽ đưa Mỹ trở lại Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA), với điều kiện Tehran trước tiên phải tiếp tục cam kết về hạn chế chương trình hạt nhân của mình.

Động thái này của chính quyền Trump  còn nhằm mục đích  thu hẹp tầm ảnh hưởng của Tehran ở khu vực Trung Đông. Và qua đó Oasinhton có thể thúc đẩy vị thế của Saudi Arabia và Israel, hai đối địch khu vực của Iran. Nỗ lực này của Washington đã đạt được "chiến lợi phẩm" lớn khi đóng vai trò trung gian cho các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Bahrain hồi đầu tháng 9. Giới chức Mỹ đã miêu tả đòn trừng phạt mới này là sự bổ sung cho các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Israel và các quốc gia Arab, là một động thái nhằm thành lập một mặt trận thống nhất chống lại Iran ở Trung Đông. Bằng cách này, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang ghi điểm với Israel và quan trọng hơn là với cộng đồng Do Thái tại Mỹ vốn là những cử tri có tiềm lực kinh tế và ảnh hưởng chính trị đáng kể. Cũng không loại trừ một mục tiêu nữa là đòn trừng phạt mới còn nhằm vào Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Lâu nay, chính quyền Trump cáo buộc chính quyền Caracas tìm cách mua bán vũ khí với Iran. Bằng cách này, Washington cũng có thể gia tăng sức ép đối với nhà lãnh đạo Venezuela.

Tuy nhiên, các nhà quan sát cảnh báo những đòn trừng phạt của Mỹ có thể gây phản tác dụng, gậy ông đập lưng ông đối với Mỹ. Trên thực tế, Mỹ đã bộc lộ những hạn chế và bế tắc trong cách thức đối phó với quốc gia Hồi giáo này.  Các thành viên khác của Hội đồng Bảo an đã nói rằng họ sẽ không đếm xỉa đến động thái này, giải thích rằng Wahington đã mất đi tư cách pháp lý để tái áp đặt các đòn trừng phạt kể từ khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran hồi năm 2018. Hội đồng Bảo an LHQ và các đồng minh châu Âu của Mỹ cho rằng ưu tiên lúc này là tìm ra một giải pháp hòa bình đối với chương trình hạt nhân của Tehran.             

Nguyên nhân Mỹ chấp nhận "đơn thương độc mã" trong hồ sơ Iran - Ảnh 3.

Iran tuyên bố các biện pháp trừng phạt của Mỹ là "vô nghĩa"

Người phát ngôn AEOI Behrouz Kamalvandi phát biểu tại một cuộc họp báo ở Tehran. Ảnh: AFP/TTXVN

Nhận định với hãng tin Reuters, bà Elizabeth Rosenberg, chuyên gia về vấn đề trừng phạt tại Trung tâm An ninh Mỹ mới cho rằng động thái này của chính quyền Trump "không ăn nhằm gì" trong nỗ lực tăng cường sức ép đối với Tehran hoặc trừng phạt những đối tượng liên quan chương trình vũ khí của quốc gia Hồi giáo này. Bà nói: "Đòn trừng phạt mới này không gây tổn thương đáng kể nhiều hơn đối với Iran".

Tuy nhiên, kể từ khi lên nắm quyền đến nay Tổng thống Trump đã liên tục có những động thái dựa trên chủ trương đặt nước Mỹ lên trên hết, sẵn sàng chống lại cả thế giới khi cần thiết nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.  Giờ đây, trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đang đến gần, ông Trump càng cần thể hiện sự cứng rắn hơn bao giờ hết để hướng đến đích cuối cùng là ở lại Nhà Trắng thêm 4 năm nữa.